Metacognitie en ADHD
Mensen schatten vaak verkeerd in hoe lang taken duren, en zien zelden gemeten hoe groot het verschil is.
Metacognitie, het vermogen om je eigen cognitieve processen te volgen en te beoordelen, werd door Flavell (1979) geformaliseerd als een apart domein van de cognitieve ontwikkeling. Het omvat zelfmonitoring ("hoe gaat het met me?"), zelfevaluatie ("klopte mijn schatting?") en zelfregulatie ("wat moet ik de volgende keer aanpassen?").
Barkley, Murphy en Fischer (2007) vatten onderzoek samen dat erop wijst dat kinderen en volwassenen met ADHD hun eigen prestaties vaak beter beoordelen dan uit een test blijkt. Tijdschattingen zijn een aparte kwestie. Mensen in het algemeen onderschatten doorgaans hoe lang toekomstige taken duren, deels omdat ze zich verkeerd herinneren hoe lang eerdere taken duurden (Roy, Christenfeld en McKenzie, 2005, een overzicht van studies onder de algemene bevolking), en kinderen en tieners met ADHD schatten tijd minder nauwkeurig en minder consistent in dan hun leeftijdsgenoten (Zheng et al., 2022). Geen van deze studies testte het bijhouden van geplande tegenover werkelijke tijd bij ADHD.
Toplak, West en Stanovich (2013) voegen een kanttekening over het meten toe. Hun praktijkgerichte overzicht van 20 studies (13 steekproeven met kinderen en 7 met volwassenen, klinische en niet-klinische) vond dat laboratoriumtests en beoordelingsschalen voor uitvoerende functies nauwelijks overeenkomen (mediane correlatie 0,19), dus ze lijken verschillende dingen te meten. Het is een bevinding over hoe uitvoerende functies worden gemeten, geen bewijs over hoe goed mensen met ADHD zichzelf beoordelen.
Bronnen
Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring. American Psychologist, 34(10), 906-911. https://doi.org/10.1037/0003-066X.34.10.906
Barkley, R. A., Murphy, K. R., & Fischer, M. (2007). ADHD in Adults: What the Science Says. Guilford Press.
Toplak, M. E., West, R. F., & Stanovich, K. E. (2013). Practitioner review: Do performance-based measures and ratings of executive function assess the same construct? J Child Psychol Psychiatry, 54(2), 131-143. https://doi.org/10.1111/jcpp.12001
Roy, M. M., Christenfeld, N. J. S., & McKenzie, C. R. M. (2005). Underestimating the duration of future events: Memory incorrectly used or memory bias? Psychological Bulletin, 131(5), 738-756. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.5.738
Zheng, Q., et al. (2022). Time perception deficits in children and adolescents with ADHD: A meta-analysis. Journal of Attention Disorders. https://doi.org/10.1177/1087054720978557
Externe feedback als kalibratie
Maak het verschil tussen plan en werkelijkheid zichtbaar.
Op iPhone en, in de nieuwste versie, op Android vergelijkt Ebbi de geplande tijd van elke taak met de tijd die ze werkelijk in beslag nam, waarbij het de minuten meetelt die je met +1 of +5 toevoegt en de taken die je vroeg afrondt, en na verloop van tijd laat het patronen zien: "je taken duren meestal 35% langer dan gepland." Dit is externe metacognitieve feedback. Android-sessies die voor die update zijn vastgelegd, tonen alleen geplande tijden.
Het doel is niet dat gebruikers zich slecht voelen over slecht schatten. Het doel is de kalibratiefout zichtbaar te maken, zodat die kan worden gecorrigeerd. Een gebruiker die steeds 30% te laag schat, kan een buffer gaan toevoegen. Een gebruiker die te hoog schat, kan zien dat taken minder overweldigend zijn dan ze lijken. Beide zijn verbeteringen in zelfinzicht. Of ze de planningsnauwkeurigheid verbeteren bij mensen met ADHD, is niet getest.
Schattingsnauwkeurigheid is onderdeel van Pro.
Eerlijke beperkingen
Wat het onderzoek ondersteunt en wat niet.
Geen enkele studie heeft rechtstreeks getest of het bijhouden van geplande en werkelijke tijd in een app de latere planningsnauwkeurigheid van volwassenen met ADHD verbetert. Mensen onderschatten doorgaans hoe lang taken duren, en kinderen en tieners met ADHD schatten tijd minder nauwkeurig in, maar het idee dat externe feedback zoals die van Ebbi schattingen bij ADHD verbetert, is onze ontwerpredenering, geen getest resultaat. De specifieke uitwerking is niet gevalideerd in een gecontroleerd onderzoek.
De gebruiksgegevens van Ebbi kunnen op termijn bewijs voor deze aanpak opleveren. Tot die tijd zijn we open over de kloof tussen het ondersteunende onderzoek en het specifieke ontwerp van de functie.
